دولت تدبیر و امید مشگین شهر
آئین نوروزی در مشکین شهر

خیاو نیوز: انسان، از آغازین روزهای پیدایش بشری و از نخستین سال های زندگی اجتماعی، زمانی که از راه شکار حیوانات زمینی و دریایی و گردآوری خوراک های گیاهی روزگار خود را می گذراند، متوجه تغییر و بازگشت و تکرار برخی از رویدادهای طبـیعی در اطراف محیط زندگی خود، مانند تکرار فصول شد.این تغییرات زمان یخ بندان ها، موسم شکوفه ها، هنگام جفت گیری حیوانات و پرندگان و چرندگان را از یکدیگر جدا کرد. ضرورت نیاز به محاسبه در دوران کشاورزی، یعنی نیاز به دانستن زمان کاشت و برداشت؛ فصل بندی ها و تقویم دهقانی و زراعی را بوجود آورد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همهً جوامع، با گردش ماه که تغیـیـر آن آسانتر دیده می شد، صورت گرفت. و بالاخره نارسایی ها و ناهماهنگی هایی که تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید صورت پذیرفت.

بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا
نوْروز گوْلى ، قارچیچکى ، چیخاندا
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا
بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون
دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون

آیین های ویژه عید نوروز در مشگین شهر:
آتش افروزی
در آخرین چهار شنبه هر سال مردم بویژه نوجوانان و جوانان با پوشال و هیزم در چند نقطه آتش روشن می کنند و از روی آن می پرند و با هلهله و شادی از نوروز استقبال می کنند.

در این دیار بعد از آتش افروزی رسم بر این بود که شالی را به چوب می بستند و به خانه ها می رفتند و از لای در یا پنجره داخل خانه می انداختند و صاحب خانه نیز چیزی به عنوان هدیه نظیر پول ،شیرینی و غیره به شال می بستند این عمل در اصطلاح محلی به «قورشاق آتدی»یا «شال آستی» معروف است.
بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى
آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى
هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى
آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق!
بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق!
…..
شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم
بیر شال آلیب، تئز بئلیمه باغلادیم
غلام گیله قاشدیم، شالى ساللادیم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادى
خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى


یک نوع رسم دیگر «قولاغ آستی» است. در قولاغ آستی کسی نیت می کند و سپس گوش خود را بسته و به خانه دوستان و خویشان و همسایگان نزدیک می شود و به صورت پنهانی در نزدیک پنجره ایستاده و دست خود را از گوش برداشته و با اولین جمله ای که از خانه مزبور می شنود به خانه برگشته و آن جمله را بیان کننده نیت خود تلقی می کند.این رسم از هنگام غروب تا شام مرسوم بود.
پنجشنبه آخر سال
یکی از آیـین های کهن پـیش از نوروز یاد کردن از مردگان در پنج شنبه آخر سال است که به این مناسبت به قبرستان می روند و خوراک می برند و به دیگران می دهند و بر سر مزار مردگان خود و اهل قبور فاتحه می خوانند. این آیین به ویژه برای خانواده هایی که در طول سال عضوی را از دست داده اند حتمی و واجب است. رفتن به زیارتگاه ها و ” زیارت اهل قبور “، در پنجشنبه – و نیز، روز پـیش از نوروز و بامداد نخستین روز سال – رسمی عام است. در این روز، خانواده ها خوراک نان، حلوا و خرما بر مزار نزدیکان می گذارند و بر مزار تازه گذشتگان شمع، یا چراغ روشن می کنند. در برخی از روستاهای  مشکین شهر، یک یا چند روز پیش از عید، خانواده های عزادار،در مساجد و تکیه های محله خود مراسمی برگزار می کنند از خویشان و نزدیکان و هم محلی های خود با غذا و حلوا پذیرایی می کنند و در سر مزار جمع می شوند و به نوعی با غم در سال جاری وداع و سال نو را با شادمانی شروع می کنند.
نظافت و خانه تکانى
از ارزشهاى عید نوروز نظافت و خانه تکانى است که مردم قبل از رسیدن سال نو تحولى در زندگى خود ایجاد مى کنند و با خرید لباس نو تغییر ظواهر زندگى نشاط خاصى را به زندگى خود مى دهند. اصطلاح ” خانه تکانی ” را بیشتر در مورد شستن، تمیز کردن، نو خریدن، تعمیر کردن ابزارها، فرش ها، لباس ها، به مناسبت فرا رسیدن نوروز، به کار می برند. در این خانه تکانی، که معمولاً از اول اسفند شروع می شود ، بایستی تمامی ابزارها و وسیله هایی که در خانه است، جا به جا، تمیز، تعـمیر و بازسازی شده و دوباره به جای خود قرار گیرد. برخی از ابزارهای سنگین وزن، یا فرش ها، تابلو ها، پرده ها و وسیله های دیگر، فقط سالی یک بار، آن هم در خانه تکانی نوروزی، جا به جا و تمیز می شود.
کاشتن سبزه
امروز، در اکثر خانه ها رسم است که ده روز یا دو هفته پیش از نوروز، در ظرف های کوچک و بزرگ، کاسه، بشقاب، پشت کوزه و … دانه هایی چون گندم، عدس، ماش و … می کارند. موقع سال تحویل و روی سفره “هفت سین ” بایستی سبزه می گذارند. این سبزه ها را در خانواده ها تا روز سیزده نگه داشته، و در این روز زمانی که برای ” سیزده بدر ” از خانه بـیرون می روند، در آب روان می اندازند.
سفره هفت سین
رسم و باوری کهن است که امروزه اکثر اعضای خانواده ها در موقع سال تحویل (لحظهً ورود خورشید به برج حمل ) در خانه و کاشانه خود در کنار سفره هفت سین گرد هم آیند. در سفره سفید رنگ هفت سین، از جمله، هفت رویـیدنی خوراکی است که با حرف ” س ” آغاز می شود، و نماد و شگونی بر فراوانی رویـیدنی ها و فراورده های کشاورزی است – چون سیب، سبزه، سنجد، سماق، سیر، سرکه، سمنو و مانند این ها- می گذارند. افزون بر آن آینه، شمع، ظرفی شیر، ظرفی آب، تخم مرغ رنگ کرده، تخم مرغی روی آینه، ماهی قرمز، نان، سبزی، گلاب، گل، سنبل، سکه و قرآن زینت بخش سفرهً هفت سین است. این سفره در بیشتر خانه های دشت مغان تا روز سیزده گسترده است.
پوشیدن لباس نو
پوشیدن لباس نو در آیـین های نوروزی، رسمی همگانی است. تهیه لباس، برای سال تحویل، فقیر و غنی را به خود مشغـول می دارد. در جامعه سنتی توجه به تهیدستان و زیردستان برای تهیه لباس نوروزی – به ویژه برای کودکان – رسمی در حد الزام بود. بسیاری از خانواده ها که در سوگ یکی از نزدیکان لباس سیاه پوشیده اند، به مناسبت نوروز، به ویژه هنگام سال تحویل، لباسی دیگر میـپوشند. کسانی که به هر علت لباس نو ندارند، می کوشند هر قدر هم اندک – جوراب، پیراهن – در هنگام سال تحویل، نو بـپوشند.
دید و باز دید نوروزی
یکى از ارزشها وآیینهای عید نوروز دیدوبازدید از بستگان، دوستان، همسایگان و بزرگان شهر و روستا است و دیدار جمعى از مصیبت دیدگان در سال گذشته. در این دیدوبازدیدها از غمها و مشکلات یکدیگر آشنا مى شوند. چه بسیار کدورتهایى که در این ایام با نگاهى دوباره فرو مى ریزد و به عشق و محبت مبدل مى گردد .رسم است که روز نوروز، نخست به دیدن بزرگان فامیل،ریش سفیدان طایفه و شخصیت های علمی و اجتماعی و منزلتی می روند. در بسیاری از این عید دیدنی ها، همه کسان خانواده شرکت دارند. ” دیدن” های نوروزی که ناگزیر ” بازدید ” ها را دنبال دارد، و همراه با دست بوسی و روبوسی است، در روزهای نخست فروردین، که تعطیل رسمی است، و گاه تا سیزده فروردین و در مواقعی تا آخر فروردین بـین خویشاوندان و دوستان و آشنایان دور و نزدیک، ادامه دارد. رفت و آمد گروهی خانواده ها، در کوی و محله هنوز از میان نرفته است. این دید و بازدیدها، تا پاسی از شب ادامه دارد. تا زمانی که “مسافرت های نوروزی” رسم نشده بود، در شهرها و محله هایی که آشنایی های شغـلی و همسایگی و ” روابط چهره به چهره ” جایی داشت، دید و بازدید های نوروزی، وظیفه ای بـیش و کم الزامی به شمار می رفت. و چه بسا آشنایانی بودند – و هستـند – که فقط سالی یک بار، آن هم در دید و بازدید های نوروزی، به خانهً یکدیگر می روند. گسترش شهرها، ازدیاد جمعـیت، پراکندگی خانواده های سنتی، محدودیت های شغلی ، از عامل هایی است که دید و بازدید های نوروزی را کاهش داد. و بر اثر این دشواری ها و محدودیت های زمانی، بسیاری از خانواده هایی هم که به مسافرت نمی روند، برای دید و بازدیدهای نوروزی، از پـیش زمانی را معـین می کنند.
نوروز اول (قارا بایرام)
در دید و بازدیدهای نوروزی رسم است که نخست به خانهً کسانی بروند که ” نوروز اول ” در گذشت عضوی از آن خانواده است. خانواده های سوگوار افزون بر سومین، هفتمین و چهلمین روز، که بیشتر در مسجد برگزار می شود، نخستین نوروز که ممکن است بیش از یازده ماه از مرگ متوفی بگذرد، در خانه می نشـینند. و در این روز است که خانواده های خویشاوند لباس سیاه را از تن سوگواران در می آورند. جلسه های ” نوروز اول ” که جنبهً نمادین دارد، در عین حال از فضای دید و بازدیدهای نوروزی برخوردار است. و دیدارکنندگان، در نوروز اول، به خانواده سوگوار تسلیت نمی گویند، بلکه برای آنان ” آرزوی شادمانی ” می کنند، تا در آغاز سال نو فال بد نزنند. رسم نوروز اول بـیشتر در خانه هایی برگزار میشود که آخرین روز اسفند را به عنوان یاد بود درگذ شتگان سال سوگواری نکنند.در روستاها این دید و بازدید به بهترین و معنوی ترین شکل برگزار می شود.اهالی روستا در مقابل مسجد جمع شده و به خانه صاحب عزا می روند تا به آنها به شکلی که در بالا ذکر شد در سال جدید آرزوی شادمانی بکنند.
هدیه نوروزی، یا عیدی
هدیه و عیدی دادن به مناسبت نوروز رسمی کهن است،. هدیه و عیدى دادن از رسوم معمول عیدهاست و در میان مردم دشت مغان معمول بوده است. در این ایام افراد معمولاً به نزدیکان درجه یک خود بخصوص خانمها هدیه می دهند.

بازیهای نوروزی


قایش گوتدی
در این بازی بیش از ۲ نفر جمع شده و هر کدام کمربند خود را که قایش نامیده می شود در آورده،سپس خطی بصورت دایره می کشند و نفرات به دو گروه مساوی تقسیم می شوند که گروهی در داخل خط و گروه دوم در خارج آن قرار می گیرد.
افراد خارج دایره با یکایک افراد داخل دست می دهند و به حالت زورآزمایی سعی می کنند که رقیب خود را از داخل دایره بیرون بکشند و یا کمربند را به نحوی بردارند.افراد داخل دایره نیز سعی می کنند که رقیب خود را به داخل دایره کشیده و از دست رفتن کمربندها جلوگیری کنند.گروه خارج دایره در صورت به دست آوردن کمربند با زدن آن به پای رقیب سعی در بدست آوردن کمربندهای دیگر دارند.چنانچه در حین این کار یکی از افراد داخل دایره با پا به پای یکی از افراد بیرون دایره بزند بازی خاتمه یافته و عوض می شود.
۲٫ یومورتا اویونی(تخم مرغ بازی)
در قدیم که نگهداری مرغ در روستاها بسیار رایج بود.تخم مرغهای طبیعی برای بازیهای نوروزی طرفداران زیادی داشت .از شب چهار شنبه سوری به بعد تخم مرغ بازی بین نوجوانان و جوانان روستاها و محله ها مرسوم بود.آنان با تست استحکام تخم مرغ خود و رقیب با زدن آن به دندان خود بصورت متناوب و اطمینان از استحکام تخم مرغ خود ،وگذاشتن شروط برای اول زدن نوک تخم مرغ خود به نوک تخم مرغ رقیب مسابقه را شروع ودر صورت شکستن یا ترک بر داشتن بازنده شده و تخم مرغ را به رقیب تحویل می دهند.
۳٫پول پول اویونی
در ایام عید جوانان سکه ها را روی هم می چینند و با سکه ای دیگر گاه بسیارمحکم و گاه بسیار فنی به سکه های چیده شده ضربه می زنند تا بصورت شیر یا خط درآید.بازیگران تا زمانی که موفق به برگرداندن سکه شوند می توانند ادامه دهند. گاه بازیگران بقدری حرفه ای بازی می کنند که فرصت به دیگر رقیبان نمی رسد و کلیه سکه های آن مرحله را تصاحب می کند. تیله بازی از دیگر بازیهای رایج در بین مردم منطقه است.
دعا
براى روز اول سال، دعا و درخواست خیر وبرکت، موفقیت و سعادت و بالاخره تقاضاى تعالى و رشد فضایل انسانى از جمله آداب این روز مقرر گردیده است و مردم این دیار مانند سایر اقوام دست به دعا بر می دارند و می گویند:
«یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبر اللیل و النهار یا محول الحول والاحوال
حول حالنا الى احسن الحال».

۱۳۸٩/۱٢/۱٦ - حامی | لینک دائم | پيام هاي ديگران () | Add to Del.icio.us  digg this post  add to google bookmarks  add to technorati   add to shadows  

روستای اونار مشکین شهر

روستای اونار مشکین شهر

روستای اونار در 20 کیلومتری شرق مشکین شهر می باشد در این روستا از اوایل اسلام تا دوران معاصر آثار فرهنگی بی شماری به چشم می خورد از آن جمله قلعه بربر، قبرستان اسلامی (با سنگ افراشته و سنگ قبرهایی در اشکال و خطوط مختلف به نام پیر)، درخت کهن سال چنار به نام (بابا چنار) با بیش از 1200 سال قدمت در مرکز روستا و تپه های باستانی متعدد. در صورت ساماندهی قبرستان تاریخی اونار و جمع آوری سنگ قبرها و کتیبه های پراکنده درآن محوطه و تبدیل به موزه روباز و همچنین احیاء دیگر آثار موجود در آن منطقه از قبیل قلعه بربر و امامزاده سیدجعفر واقع در مدخل روستا و نیز اهتمام به جنگل دره اونار در جهت توسعه و تبدیل آن به پارک جنگلی می توان این منطقه را به عنوان یک مکان توریستی و گردشگری مهم به حساب آورد.
آثار باستانی وتاریخی دهکده اونار
1-مقبره سید جعفر
۲ـ سنگ افراشته
۳ـقبرستان تاریخی
۴ـ چنار کهنسال
۵- قلعه بربر
۶ـ مسجدجامع
۷ـ مسجدحضرت علی
۸ـمسجدابراهیم آباد

۱۳۸٩/۱٢/۱ - حامی | لینک دائم | پيام هاي ديگران () | Add to Del.icio.us  digg this post  add to google bookmarks  add to technorati   add to shadows